دانشمندان حوزه سلامت و اپیدمیولوژی معتقدند که گسترش واکسیناسیون ویروس پاپیلومای انسانی یا HPV در میان پسران میتواند در بلندمدت به ریشهکنی سرطان دهانه رحم در زنان منجر شود. بر اساس یافتههای جدید، تمرکز صرف بر واکسیناسیون دختران، بهویژه در برخی کشورها، برای رسیدن به مصونیت جمعی کافی نیست و همین مسئله میتواند مانعی جدی در مسیر حذف کامل این سرطان مرگبار باشد. HPV یکی از شایعترین ویروسهای منتقلشونده در جهان است و نقش محوری در بروز انواع مختلف سرطان دارد. از نگاه پژوهشگران، رویکردهای فعلی واکسیناسیون که مردان را کمتر هدف قرار میدهند، نیازمند بازنگری اساسی هستند تا بتوان به اهداف جهانی کنترل و حذف سرطانهای مرتبط با این ویروس دست یافت.
به گزارش رسانه اخبار فناوری تک فاکس، بررسیها نشان میدهد که میزان واکسیناسیون مردان جوان علیه HPV در بسیاری از کشورها پایینتر از حد مطلوب است و این شکاف جنسیتی میتواند پیامدهای جدی برای سلامت عمومی داشته باشد. در حالی که زنان مستقیماً در معرض خطر سرطان دهانه رحم هستند، مردان نیز هم ناقل ویروس محسوب میشوند و هم خود در معرض سرطانهای مرتبط با HPV قرار دارند. پژوهشگران هشدار میدهند که نادیده گرفتن نقش مردان در زنجیره انتقال این ویروس، تلاشها برای ریشهکنی بیماری را تضعیف میکند. به همین دلیل، بسیاری از متخصصان بهداشت عمومی تأکید دارند که واکسیناسیون پسران نهتنها اقدامی حمایتی برای سلامت مردان است، بلکه بهطور غیرمستقیم از زنان نیز محافظت میکند.
به گزارش اسای، محققان دانشگاه مریلند در ایالات متحده با انجام یک مطالعه مدلسازی پیشرفته نشان دادهاند که افزایش پوشش واکسیناسیون گارداسیل در میان پسران میتواند جان میلیونها نفر را در آینده نجات دهد. این واکسن از بدن در برابر گونههای پرخطر HPV محافظت میکند؛ گونههایی که عامل بروز سرطان دهانه رحم، سرطان مقعد، سرطان آلت تناسلی و برخی سرطانهای دهان و گلو هستند. پژوهشگران تأکید میکنند که تمرکز تاریخی واکسن بر زنان باعث شده است که پتانسیل کامل آن در کاهش بار کلی سرطانهای مرتبط با HPV بهطور کامل محقق نشود و اکنون زمان آن رسیده است که سیاستها اصلاح شوند.
مدل ریاضی جدید این تیم تحقیقاتی نشان میدهد که در کشوری مانند کره جنوبی، که برنامه ملی واکسیناسیون HPV عمدتاً بر دختران متمرکز است، سطح فعلی پوشش واکسیناسیون برای دستیابی به ایمنی جمعی در برابر سویههای سرطانزا کافی نیست. طبق نتایج این مدل، حتی با نرخ بالای واکسیناسیون در میان دختران، ویروس همچنان میتواند در جامعه گردش کند. با این حال، محققان نشان دادهاند که اگر حدود ۶۵ درصد از پسران نیز واکسینه شوند، شرایط بهطور چشمگیری تغییر خواهد کرد و رسیدن به مصونیت جمعی به هدفی دستیافتنی تبدیل میشود.
آبا گومل، ریاضیدان و نویسنده ارشد این پژوهش، توضیح میدهد که واکسیناسیون پسران میتواند فشار ناشی از نیاز به پوشش بسیار بالای واکسیناسیون در میان زنان را کاهش دهد. به گفته او، زمانی که مردان نیز بهطور گسترده واکسینه شوند، زنجیره انتقال ویروس تضعیف میشود و در نتیجه، حتی اگر همه زنان واکسن دریافت نکنند، خطر گسترش HPV و بروز سرطان بهطور قابلتوجهی کاهش مییابد. گومل تأکید میکند که این رویکرد، ریشهکنی سرطانهای مرتبط با HPV را از یک هدف ایدهآل و دور از دسترس به گزینهای واقعبینانه و قابل تحقق تبدیل میکند.
شبیهسازیهای انجامشده توسط گومل و همکارانش نشان میدهد که در صورت گسترش برنامه واکسیناسیون HPV کره جنوبی به پسران، این کشور میتواند ظرف حدود ۷۰ سال سرطانهای مرتبط با HPV را بهطور کامل ریشهکن کند. اگرچه این بازه زمانی طولانی به نظر میرسد، اما از دید اپیدمیولوژیک، چنین دستاوردی یک موفقیت بزرگ محسوب میشود. محققان تأکید دارند که بدون مشارکت مردان در برنامه واکسیناسیون، رسیدن به چنین هدفی بسیار بعید خواهد بود، حتی اگر پوشش واکسیناسیون در میان زنان در سطح بالایی باقی بماند.
این مدل ریاضی بر اساس دادههای واقعی سرطان در کره جنوبی تنظیم شده است، اما پژوهشگران میگویند که قابلیت تعمیم به سایر کشورها را نیز دارد. به بیان دیگر، دولتها و نهادهای بهداشتی میتوانند از این مدل برای ارزیابی اثربخشی برنامههای ملی واکسیناسیون HPV خود استفاده کنند و سناریوهای مختلف افزایش یا کاهش پوشش واکسیناسیون را بررسی کنند. چنین ابزارهایی میتوانند به سیاستگذاران کمک کنند تا تصمیمهای مبتنی بر شواهد علمی بگیرند و منابع بهداشتی را به شکلی هدفمندتر تخصیص دهند.
گومل همچنین پیشبینی میکند که در کشوری مانند ایالات متحده، دستیابی به حدود ۷۰ درصد پوشش واکسیناسیون در میان مردان و زنان، برای رسیدن به مصونیت جمعی در برابر HPV کافی خواهد بود. این رقم نشان میدهد که برخلاف تصور رایج، نیازی به واکسینه شدن تقریباً تمام جمعیت نیست، مشروط بر آنکه واکسیناسیون بهطور متوازن در هر دو جنس انجام شود. از دید محققان، این یافته میتواند انگیزهای قوی برای کشورهایی باشد که هنوز در مورد واکسیناسیون گسترده پسران تردید دارند.
ویروس HPV یک عامل بیماریزای بسیار مسری است که میتواند از طریق تماس جنسی، تماس پوستی یا مایعات بدن منتقل شود. این ویروس تقریباً عامل اصلی تمام موارد سرطان دهانه رحم محسوب میشود؛ سرطانی که سالانه بیش از ۳۰۰ هزار زن را در سراسر جهان به کام مرگ میکشاند. با وجود در دسترس بودن واکسن مؤثر، HPV همچنان یک تهدید جدی برای سلامت عمومی است، بهویژه در کشورهایی که دسترسی به واکسیناسیون یا غربالگری منظم محدود است.
اولین واکسن HPV در سال ۲۰۰۶ مجوز استفاده دریافت کرد و هدف اصلی آن محافظت در برابر گونههای پرخطر این ویروس بود که میتوانند منجر به سرطان دهانه رحم شوند. در سالهای ابتدایی، شرکتهای داروسازی این واکسن را عمدتاً بهعنوان یک اقدام پیشگیرانه مخصوص زنان معرفی کردند. این رویکرد، اگرچه به کاهش چشمگیر موارد سرطان دهانه رحم کمک کرد، اما بهطور ناخواسته این تصور را ایجاد کرد که HPV یک مسئله صرفاً زنانه است، تصوری که امروزه از نظر علمی نادرست تلقی میشود.
در دو دهه گذشته، موارد سرطان دهانه رحم در برخی مناطق جهان تا حدود ۹۰ درصد کاهش یافته است که نشاندهنده اثربخشی بالای واکسن HPV است. با این حال، پژوهشگران تأکید میکنند که هنوز جانهای زیادی برای نجات وجود دارد، از جمله جان مردانی که به سرطانهای مرتبط با HPV مبتلا میشوند. برخی متخصصان معتقدند که برای دستیابی به پیشرفتهای بیشتر، باید به تعصب جنسیتی موجود در سیاستهای واکسیناسیون و پیامهای بهداشت عمومی پایان داد و نقش مردان را به رسمیت شناخت.
امروزه شواهد علمی بهروشنی نشان میدهد که هم مردان و هم زنان در معرض خطر ابتلا به سرطانهای مرتبط با HPV قرار دارند؛ سرطانهایی مانند سرطان مقعد، آلت تناسلی، واژن و سرطانهای ناحیه سر و گردن. با وجود این آگاهی، در بسیاری از کشورهای جهان، میزان واکسیناسیون در میان مردان جوان بسیار پایینتر از زنان است. این اختلاف جنسیتی بزرگ، به یکی از دغدغههای اصلی مشاوران بهداشت عمومی تبدیل شده است؛ چرا که میتواند مانع از کنترل کامل ویروس در سطح جمعیت شود.
مدلسازی انجامشده در کره جنوبی نشان میدهد که بدون افزایش قابل توجه واکسیناسیون در میان پسران، ریشهکنی سرطان دهانه رحم در این کشور بعید خواهد بود. طبق شبیهسازیها، در چارچوب برنامه فعلی که عمدتاً بر دختران تمرکز دارد، حدود ۹۹ درصد از کل زنان جوان باید واکسینه شوند تا مصونیت جمعی حاصل شود. چنین سطحی از پوشش واکسیناسیون، در عمل بسیار دشوار و تقریباً غیرواقعی است و به همین دلیل، نیاز به رویکردی متوازنتر احساس میشود.
در حال حاضر، حدود ۸۸ درصد از زنان جوان در کره جنوبی واکسینه شدهاند که رقمی قابل توجه است، اما همچنان کمتر از آستانه لازم برای مصونیت جمعی محسوب میشود. این بدان معناست که HPV و سرطانهای مرتبط با آن هنوز میتوانند در جمعیت گردش داشته باشند. پژوهشگران هشدار میدهند که اتکا به افزایش بیشتر واکسیناسیون زنان، بدون در نظر گرفتن مردان، ممکن است بازدهی محدودی داشته باشد و منابع بهداشتی را بهطور ناکارآمد مصرف کند.
با این حال، مدلهای جدید نشان میدهند که با واکسینه شدن پسران، تمام این معادلات میتواند تغییر کند. اگر ۶۵ درصد از مردان در کره جنوبی واکسن دریافت کنند و نرخ فعلی واکسیناسیون زنان ثابت بماند، رسیدن به مصونیت جمعی امکانپذیر خواهد شد. حتی در سناریویی که پوشش واکسیناسیون زنان به ۸۰ درصد کاهش یابد، واکسینه شدن ۸۰ درصد از مردان همچنان میتواند مسیر ریشهکنی سرطان دهانه رحم را هموار کند.
نکته قابل توجه دیگر این است که در ۲۰ سال گذشته، موارد سرطانهای مرتبط با HPV در میان مردان کره جنوبی سه برابر شده است. این روند افزایشی زنگ خطری جدی برای نظام سلامت محسوب میشود و نشان میدهد که بیتوجهی به واکسیناسیون مردان میتواند پیامدهای سنگینی در آینده داشته باشد. محققان تأکید میکنند که افزایش واکسیناسیون در میان پسران نهتنها به حفاظت از زنان کمک میکند، بلکه میتواند از مرگومیر ناشی از سرطانهای مردان نیز بهطور مستقیم جلوگیری کند.
نویسندگان این مطالعه بر اساس نتایج بهدستآمده استدلال میکنند که پسران ۱۲ تا ۱۷ ساله باید در کنار دختران جوان واکسینه شوند. علاوه بر این، زنان مسنتری که در دوران نوجوانی به واکسن دسترسی نداشتهاند نیز میتوانند در برنامههای جبرانی واکسیناسیون قرار گیرند. شواهد جدید نشان میدهد که حتی واکسیناسیون در سنین بالاتر نیز میتواند تا حدی در برابر این ویروس بسیار مسری محافظت ایجاد کند و همچنان ارزشمند است.
بر اساس برخی برآوردها، اگر جهان بتواند پوشش واکسیناسیون HPV را بهطور گسترده افزایش دهد و همزمان برنامههای غربالگری سرطان دهانه رحم را توسعه دهد، امکان ریشهکنی این سرطان تا پایان قرن حاضر در ۱۴۹ کشور از مجموع ۱۸۱ کشور وجود خواهد داشت. پژوهشگران معتقدند که افزایش نرخ واکسیناسیون در میان پسران، یکی از کلیدیترین عوامل برای دستیابی به این هدف بلندپروازانه اما قابل تحقق است.
گومل در جمعبندی نتایج این پژوهش تأکید میکند که از دست دادن سالانه حدود ۳۵۰ هزار نفر در سراسر جهان به دلیل سرطان دهانه رحم، غیرقابل قبول است. به گفته او، با بهبود پوشش واکسیناسیون و اتخاذ سیاستهای فراگیرتر، میتوان به پایان HPV و سرطانهای مرتبط با آن امیدوار بود. این مطالعه که نتایج آن چشمانداز تازهای برای سیاستگذاری سلامت ترسیم میکند، در نشریه Bulletin of Mathematical Biology منتشر شده است.