نخستین بیمه فضایی جهان با هدف محافظت از ماهوارهها در برابر تهدیدات مداری، بهویژه زبالههای فضایی، در حال شکلگیری است؛ تهدیدی که در محیط پرخطر مدار نزدیک زمین میتواند خسارات جدی و جبرانناپذیری ایجاد کند. در این ناحیه از فضا، حتی کوچکترین قطعات غیرقابل ردیابی، به دلیل سرعت بسیار بالا، رفتاری مشابه پرتابههای پرسرعت دارند و میتوانند به تجهیزات حساس فضایی آسیب وارد کنند. افزایش تعداد ماهوارهها و بقایای ناشی از مأموریتهای پیشین، باعث شده است که ریسک برخورد به یکی از دغدغههای اصلی اپراتورهای ماهوارهای تبدیل شود. این شرایط، نیاز به راهکارهای نوین و مقرونبهصرفه برای مدیریت ریسک را بیش از هر زمان دیگری برجسته کرده است.
به گزارش رسانه اخبار فناوری تک فاکس، مدار پایین زمین یا LEO طی سالهای اخیر به محیطی بهشدت شلوغ تبدیل شده است؛ جایی که ماهوارههای فعال، ماهوارههای ازکارافتاده و قطعات جداشده از آنها همزمان در حال حرکت هستند. تراکم این اشیای مداری، احتمال برخوردهای ناخواسته را به شکل قابلتوجهی افزایش داده است. مشکل اصلی آنجاست که بسیاری از این قطعات، بهویژه ذرات بسیار کوچک، توسط سامانههای ردیابی زمینی قابل شناسایی نیستند. با این حال، همین ذرات کوچک میتوانند با سرعتهای بسیار بالا به ماهوارهها برخورد کرده و خسارتهایی در حد ازکارافتادن کامل یک سامانه فضایی ایجاد کنند. به همین دلیل، زبالههای فضایی به یک تهدید نامرئی اما بسیار جدی برای صنعت فضایی تبدیل شدهاند.
در پاسخ به این چالش، استارتآپ Arkisys مستقر در کالیفرنیا و شرکت Odin Space مستقر در لندن، همکاری راهبردی تازهای را آغاز کردهاند. هدف این همکاری، راهاندازی نخستین بیمه تخصصی برخورد با زبالههای فضایی است که بهطور مشخص برای پاسخ به خطرات موجود در مدار پایین زمین طراحی شده است. این طرح، نخستین نمونه از بیمهای محسوب میشود که بهجای پوشش کلی مأموریتهای فضایی، مستقیماً بر ریسک برخورد تمرکز دارد. به گزارش آیای، این همکاری با هدف پشتیبانی از اقتصاد چرخشی در فضا شکل گرفته است؛ اقتصادی که با افزایش تعمیر، استفاده مجدد و مدیریت هوشمند داراییهای مداری، بهسرعت در حال رشد است.
هسته اصلی این راهکار جدید، حسگرهای موسوم به جعبه سیاه شرکت Odin Space است. این حسگرها قادرند شواهد دقیق مربوط به برخوردهای مداری را ثبت و ذخیره کنند و بدین ترتیب، امکان ارائه پوشش بیمهای هدفمند و کمهزینه را فراهم آورند. برخلاف بیمههای سنتی فضایی که معمولاً هزینههای بسیار بالایی دارند و کل مأموریت را پوشش میدهند، این مدل جدید بر دادههای واقعی تکیه دارد و تنها در صورت وقوع برخورد فعال میشود. همین رویکرد دادهمحور باعث میشود حق بیمه به شکل قابلتوجهی کاهش یابد و حتی استارتآپهای کوچک فضایی نیز بتوانند از پوشش بیمهای برخوردار شوند.
جیمز نیو، مدیرعامل و یکی از همبنیانگذاران Odin Space، در توضیح این همکاری میگوید: «همکاری ما با Arkisys نشاندهنده یک تغییر اساسی در نحوه مقابله صنعت با تهدید فزاینده زبالههای فضایی خطرناک و غیرقابل ردیابی است.» او با اشاره به رشد سریع فعالیتهای فضایی تأکید میکند که بیمه باید به بخشی استاندارد از هر مأموریت فضایی تبدیل شود. نیو همچنین توضیح میدهد که ارائه حق بیمهای تا ۱۰۰ برابر ارزانتر از بیمهنامههای قدیمی، میتواند مسیر را برای آیندهای ایمنتر هموار کند؛ آیندهای که در آن، ایمنی و پایداری به اصول پایه فعالیتهای فضایی تبدیل میشوند.
فضا در سالهای اخیر بهطور بیسابقهای شلوغ شده است. هرچند رادارهای زمینی قادر به ردیابی ماهوارههای بزرگ و اجسام درشت ازکارافتاده هستند، اما میلیونها قطعه کوچکتر از یک سانتیمتر همچنان از دید آنها پنهان میمانند. این قطعات، با وجود اندازه کوچک، بهشدت ویرانگرند، زیرا با سرعت نسبی تا ۱۵ کیلومتر بر ثانیه حرکت میکنند. در چنین شرایطی، برخورد یک ذره کوچک به ماهواره، بیشتر شبیه یک انفجار پرانرژی است تا یک ضربه ساده. تا پیش از این، پوشش بیمهای چنین خطراتی تنها در سطح مأموریتهای بزرگ و با هزینههای بسیار بالا امکانپذیر بود.
این همکاری جدید بر نانوحسگرهای Odin Space تکیه دارد که قرار است در فضاپیمای آینده Arkisys با نام Cutter ادغام شوند. این حسگرها بهعنوان یک تیم تخصصی دیجیتال در مدار عمل کرده و به شناسایی و ثبت دقیق برخوردها میپردازند. فناوری جعبه سیاه با ثبت زمان و مکان دقیق حادثه، مدارک لازم برای پرداخت سریع خسارت بیمه را فراهم میکند. همچنین این سامانه قادر است تفاوت میان نقصهای مکانیکی داخلی و برخورد واقعی با زبالههای فضایی را تشخیص دهد؛ قابلیتی که برای اعتبارسنجی سریع و دقیق ادعاهای بیمهای اهمیت حیاتی دارد.
دیوید بارنهارت، مدیرعامل و یکی از همبنیانگذاران Arkisys، معتقد است که فعالسازی این بیمه در مدار، فراتر از یک محصول مالی ساده است. او میگوید: «این همکاری نهتنها یک حوزه لجستیک تجاری جدید در مدار زمین ایجاد میکند، بلکه روشی اثباتشده برای محافظت از سرمایهگذاریها و عملیات تجاری فضایی در اختیار مشتریان قرار میدهد.» این مدل بیمه، پوشش برخورد را بهصورت مستقیم ارائه میدهد و به اپراتورها امکان میدهد با هزینهای منطقی، داراییهای مداری خود را در برابر تهدید رو به رشد زبالههای فضایی ایمن کنند.
در همین حال، شرکت Odin Space پس از جذب موفق ۳ میلیون دلار سرمایه اولیه، آماده است تا تهدید فزاینده زبالههای فضایی را به مسئلهای قابل مدیریت و شفاف تبدیل کند. این سرمایهگذاری به شرکت اجازه میدهد فناوری حسگرهای خود را توسعه داده و آنها را در مأموریتهای بیشتری بهکار گیرد. ترکیب دادههای دقیق مداری با مدلهای نوین بیمهای، میتواند نقطه عطفی در مدیریت ریسک فضایی باشد و راه را برای فعالیتهای پایدارتر، امنتر و اقتصادیتر در مدار زمین هموار سازد.