پژوهشی تازه در آمریکا نشان داده است که افزایش شیوع اوتیسم میتواند با روند تکامل مغز انسان در ارتباط باشد. محققان دانشگاه استنفورد در این مطالعه اعلام کردهاند که نرخ بالاتر اختلالات طیف اوتیسم در انسان نسبت به سایر گونهها، احتمالاً به دلیل مسیری است که مغز انسان در فرآیند تکامل طی کرده است. بر اساس گزارش ساینس دیلی، آمارها حاکی از آن است که در ایالات متحده، حدود یک کودک از هر ۳۱ کودک (۳.۲ درصد) مبتلا به اختلال طیف اوتیسم تشخیص داده میشود. این در حالی است که سازمان بهداشت جهانی میزان شیوع جهانی این اختلال را یک نفر از هر ۱۰۰ کودک تخمین زده است. از دیدگاه تکاملی، بسیاری از پژوهشگران بر این باورند که اختلالاتی همچون اوتیسم و اسکیزوفرنی پدیدههایی مختص انسان هستند، زیرا در میان نخستیسانان غیرانسانی مشاهده چنین رفتارهایی بسیار نادر است.
به گزارش رسانه اخبار فناوری تک فاکس، با پیشرفت فناوری توالییابی آرانای تکسلولی، امکان شناسایی و تعریف دقیق انواع سلولهای خاص در مغز فراهم شد. انتشار مجموعههای بزرگتری از دادهها در این حوزه نشان داد که مغز پستانداران تنوع گستردهای از سلولهای عصبی را در خود جای داده است. همچنین، مطالعات وسیع در زمینه توالییابی نشان دادند که تغییرات ژنتیکی قابل توجهی در مغز انسان نسبت به سایر پستانداران وجود دارد. این تغییرات به ویژه در عناصری از ژنوم مشاهده میشوند که طی تکامل عمومی پستانداران تغییر چندانی نکردهاند اما در انسان با سرعتی چشمگیر دستخوش تحول شدهاند.
اگرچه تحقیقات گذشته آشکار ساخته بودند که برخی انواع سلولها در روند تکامل نسبت به سایر سلولها پایدارتر باقی ماندهاند، اما عوامل تعیینکننده سرعت متفاوت این تکامل هنوز ناشناخته بود. پژوهشگران در مطالعه اخیر با بررسی مجموعه دادههای مربوط به توالییابی آرانای تکهستهای بینگونهای که اخیراً درباره سه ناحیه مجزای مغز پستانداران منتشر شده بود، تلاش کردند تا درک عمیقتری از این موضوع به دست آورند.
نتایج این بررسی نشان داد که فراوانترین نوع نورونهای لایه بیرونی قشر مغز، موسوم به نورونهای L2/3 IT، در دودمان انسان با سرعتی چشمگیر تکامل یافتهاند. نکته قابل توجه این بود که این تکامل شتابیافته با تغییرات عمده در ژنهای مرتبط با اوتیسم همزمان شده است. به باور محققان، این روند احتمالاً توسط انتخاب طبیعی خاص دودمان انسانی هدایت شده است. با این حال، هنوز مشخص نیست که چرا چنین تغییراتی میتوانستند به اجداد انسان مزایای تکاملی ویژهای ببخشند و این موضوع همچنان به عنوان یک پرسش کلیدی باقی مانده است.
پاسخ به این پرسش دشوار است زیرا تعیین دقیق ویژگیهای شناختی یا ساختاری مغز که منجر به چنین مزایایی شدهاند، نیازمند شواهد بیشتری است. پژوهشگران این پروژه معتقدند بسیاری از ژنهای شناساییشده با تأخیر رشدی مرتبط هستند و احتمالاً همین عامل سبب شده است که رشد مغز انسان پس از تولد با سرعت کمتری ادامه پیدا کند. این تأخیر میتواند نقشی مهم در افزایش تواناییهای شناختی و پیچیدگیهای فکری انسان ایفا کرده باشد. افزون بر این، مهارتهای گفتاری و زبانی که به طور خاص در انسان شکل گرفتهاند، تحت تأثیر مستقیم اختلالاتی مانند اوتیسم و اسکیزوفرنی قرار دارند.
محققان بر این باورند که تکامل سریع ژنهای مرتبط با اوتیسم میتواند ارتباطی مستقیم با کاهش سرعت رشد مغز پس از تولد داشته باشد. این تغییر، زمان بیشتری را در اختیار مغز کودک انسان قرار داده تا در سالهای اولیه زندگی رشد کند؛ عاملی که نهایتاً به شکلگیری تواناییهای پیچیدهتر ذهنی و شناختی انجامیده است. به گفته الکساندر استار، پژوهشگر ارشد این پروژه، یافتههای این مطالعه نشان میدهند برخی از همان تغییرات ژنتیکی که مغز انسان را منحصر بهفرد کردهاند، موجب افزایش تنوع عصبی در میان انسانها نیز شدهاند.