یک اپلیکیشن هوش مصنوعی تازهتوسعهیافته، امکان یافتن سریعتر اشیای روزمره را برای افراد نابینا فراهم میکند و بهعنوان ابزاری نویدبخش در حوزه فناوریهای کمکی شناخته میشود. پژوهشگران دانشگاه ایالتی پنسیلوانیا این سیستم نوآورانه را طراحی کردهاند تا مسیر جدیدی در ابزارهای ناوبری ویژه افراد دارای اختلال بینایی ایجاد کنند. این اپلیکیشن که اساس آن بر قابلیتهای پیشرفته هوش مصنوعی و پردازش لحظهای محیط استوار است، قادر است اشیاء را بهصورت بلادرنگ شناسایی کرده و کاربران را از طریق راهنمایی صوتی و لرزشی به سمت آنها هدایت کند. هدف اصلی توسعهدهندگان، ارائه راهکاری انعطافپذیرتر نسبت به ابزارهای موجود و رفع محدودیتهایی است که فناوریهای قبلی با آن مواجه بودند.
به گزارش رسانه اخبار فناوری تک فاکس، بهگفته پژوهشگران، بسیاری از ابزارهای کنونی برای کمک به افراد نابینا متکی بر گروههای انسانی پشتیبان یا مجموعهای از دادههای از پیش بارگذاریشده هستند که این وابستگیها موجب کاهش آزادی عمل کاربران میشود. ویجای نارایانان، استاد دانشگاه پنسیلوانیا و رئیس کرسی مهندسی برق، توضیح میدهد که این روشها به دلیل نیاز به بارگذاری مدل هر شیء در حافظه سرویس، کارایی پایینتری داشته و انعطافپذیری را محدود میکند. به همین دلیل، تیم او به سمت استفاده از هوش مصنوعی و مدلهای پیشرفتهتر حرکت کرده است. اپلیکیشن جدید از طریق اتصال به یک سرور خارجی، مدلهای زبانی بزرگ و مدلهای ترکیبی بینایی-زبانی را اجرا میکند و با این رویکرد، امکان شناسایی اشیاء بدون نیاز به پایگاه دادههای ثابت فراهم میشود.
این توانایی باعث شده اپلیکیشن ناویسنس بتواند درخواستهای صوتی کاربران را درک و تفسیر کرده و همزمان محیط اطراف را بررسی کند تا اشیای موردنظر را شناسایی کند. توسعه این اپلیکیشن با مشارکت مستقیم افراد نابینا انجام شده و تیم پژوهشی پس از برگزاری مصاحبههای متعدد با کاربران، نیازهای واقعی و چالشهای روزمره آنها را شناسایی کرده است. آجای نارایانان سریدار، دانشجوی دکتری مهندسی رایانه و محقق اصلی، میگوید این جلسات به تیم کمک کرده تا تصویری دقیق از مشکلات موجود به دست آورد. ناویسنس علاوه بر شناسایی اشیاء، قابلیت حذف عناصر غیرمرتبط و پرسیدن سؤالهای تکمیلی در مواقع لازم را نیز دارد که موجب ارتقای تجربه کاربری و افزایش دقت سیستم میشود.
یکی از ویژگیهای منحصربهفرد این اپلیکیشن، قابلیت راهنمایی دست کاربر است؛ قابلیتی که بهگفته سریدار، در بسیاری از نظرسنجیها بهعنوان یک نیاز جدی مطرح شده بود اما تاکنون هیچ راهکار آمادهای برای آن وجود نداشت. سیستم با دنبال کردن حرکت گوشی، مسیر حرکت دست کاربر را پیگیری میکند و برای رسیدن دقیقتر به شیء موردنظر، دستورهای جهتیابی ارائه میدهد. این قابلیت شکاف بزرگی را در فناوریهای کمکیار برطرف کرده و امکان تعامل مستقیمتر با محیط را فراهم میسازد. تیم پژوهشی ناویسنس را با ۱۲ شرکتکننده در یک محیط کنترلشده مورد ارزیابی قرار داده و نتایج آن را با دو ابزار تجاری موجود مقایسه کرده است. در این آزمایشها، زمان لازم برای یافتن اشیاء و دقت هدایت بررسی شد و اپلیکیشن عملکرد بهتری در کاهش زمان جستجو و افزایش دقت شناسایی نشان داد.
نتایج این آزمایشها نشان میدهد که ناویسنس میتواند نسبت به ابزارهای مشابه، تجربهای سریعتر و دقیقتر در ناوبری ارائه دهد. بهدنبال این موفقیت، تیم پژوهشی اکنون روی بهینهسازی مصرف انرژی و افزایش کارایی مدلهای مورد استفاده تمرکز دارد تا اپلیکیشن در شرایط واقعی نیز کارکردی پایدار داشته باشد. ویجای نارایانان تأکید میکند که این فناوری به مرحله آمادگی برای عرضه تجاری نزدیک شده و تلاشها برای دسترسپذیرتر کردن آن ادامه دارد. به گفته او، این ابزار میتواند یک تحول مهم در فناوریهای توانافزا برای افراد دارای اختلال بینایی ایجاد کند و مسیر تازهای را برای توسعه راهکارهای مبتنی بر هوش مصنوعی در این حوزه رقم بزند.